Wat is respijtzorg en wanneer kan het helpen?

Misschien ga je iedere week bij je vader langs om boodschappen te doen en samen te eten. Help je je moeder omdat steeds meer dagelijkse dingen lastig worden. Of ondersteun je je partner thuis na een operatie. Vaak groeit mantelzorg vanzelf. Je doet wat nodig is en past je agenda daarop aan. Maar er kunnen momenten komen waarop je tijdelijk niet alles zelf kunt blijven doen. Omdat je moet werken, op vakantie gaat, zelf moet herstellen of een vast moment voor jezelf nodig hebt. Dan kan iemand anders de ondersteuning tijdelijk van je overnemen. Dat heet respijtzorg. En daarvoor hoef je niet eerst overbelast te zijn. Respijtzorg kan juist helpen om de ondersteuning thuis op tijd anders te verdelen.

Wat is respijtzorg?

Respijtzorg betekent dat iemand de ondersteuning voor je naaste tijdelijk geheel of gedeeltelijk van je overneemt. De ondersteuning voor je naaste gaat door, terwijl jij op dat moment niet degene hoeft te zijn die de ondersteuning biedt. Dat kan eenmalig zijn, bijvoorbeeld tijdens een vakantie of wanneer je zelf moet herstellen. Maar respijtzorg kan ook terugkomen op een vast moment, bijvoorbeeld iedere woensdagmiddag of een weekend per maand. Wat wordt overgenomen, verschilt per situatie. Bij de één gaat het vooral om aanwezig zijn en gezelschap. Bij een ander om samen eten, structuur in de dag, boodschappen of begeleiding buitenshuis. Respijtzorg gaat dus niet alleen over ‘zorgtaken’. Juist veel gewone dingen die je als partner, zoon, dochter of andere naaste vanzelf bent gaan doen, kunnen er onderdeel van zijn.

Is respijtzorg hetzelfde als vervangende mantelzorg?

De termen respijtzorg en vervangende mantelzorg worden vaak naast elkaar gebruikt. In beide gevallen neemt iemand tijdelijk geheel of gedeeltelijk de ondersteuning voor je naaste over. Vervangende mantelzorg maakt eigenlijk heel letterlijk duidelijk wat er gebeurt: iemand anders neemt tijdelijk jouw rol over. Het woord respijtzorg is niet voor iedereen even herkenbaar. Misschien noem je jezelf zelfs geen mantelzorger. Je helpt gewoon je partner, vader, moeder of iemand anders die dichtbij je staat. Toch kan juist in die situatie respijtzorg passend zijn.

Wanneer kan respijtzorg helpen?

Veel mensen denken pas aan respijtzorg wanneer mantelzorg te zwaar wordt. Maar er hoeft geen crisissituatie te zijn voordat je ondersteuning regelt. Misschien ga je op vakantie, terwijl je moeder niet alleen kan blijven. Of wil je werk en mantelzorg combineren en kun je niet op ieder moment beschikbaar zijn. Het kan ook zijn dat je zelf tijdelijk minder kunt doen. Bijvoorbeeld na een operatie, tijdens ziekte of herstel. Of dat er thuis veel tegelijk speelt en je aandacht ook ergens anders nodig is. Soms is er helemaal geen bijzondere aanleiding. Misschien wil je gewoon één middag per week weten dat iemand anders er is, zodat jij kunt sporten, werken, tijd voor je gezin hebt of iets anders kunt plannen zonder ondertussen verantwoordelijk te zijn voor wat er thuis gebeurt. Ook na een ziekenhuisopname of revalidatietraject kan respijtzorg helpen. Iemand kan weer naar huis mogen, terwijl in het dagelijks leven nog veel ondersteuning nodig is. Familie vangt dan vaak vanzelf veel op. Tijdelijke ondersteuning kan helpen om die periode thuis te overbruggen. En ga je zelf een paar dagen of weken weg? Dan is het verstandig om mantelzorg en vakantie van tevoren te organiseren. Zo is er tijd om te kijken wat nodig is en wie goed bij je naaste past.

Je hoeft niet te wachten tot het te veel wordt

Respijtzorg wordt vaak in één adem genoemd met overbelasting en ‘op adem komen’. Dat zijn belangrijke redenen om ondersteuning te zoeken, maar het zijn niet de enige. Je kunt ook ondersteuning regelen omdat je wilt blijven werken. Omdat je aandacht wilt hebben voor je gezin. Omdat je zelf moet herstellen. Omdat je op vakantie wilt. Of simpelweg omdat je niet altijd degene kunt zijn die alles opvangt. Juist als je niet onder tijdsdruk hoeft te handelen, kun je rustig onderzoeken wat bij jullie past. Dat kan ook prettiger zijn voor degene die ondersteuning krijgt. Een nieuw gezicht in huis kan wennen zijn. Als daar tijd voor is, kan vertrouwen stap voor stap ontstaan.

Welke vormen van respijtzorg zijn er?

Respijtzorg kan op verschillende manieren worden georganiseerd. Zo kan iemand gebruikmaken van dagopvang of tijdelijk ergens logeren. Ook kan er ondersteuning aan huis komen. Welke vorm prettig is, hangt af van de persoon die ondersteuning nodig heeft én van wat jij als mantelzorger nodig hebt. Voor sommige mensen is een activiteit of opvang buitenshuis passend. Voor anderen is het juist belangrijk om in de eigen vertrouwde omgeving te blijven. GoodDays biedt respijtzorg thuis. Je naaste blijft thuis en krijgt daar ondersteuning van een gooddayer.

Hoe werkt respijtzorg thuis?

Thuis is voor veel mensen meer dan een plek om te wonen. Het is de eigen stoel, de bekende omgeving, het vertrouwde ritme en de vrijheid om de dag op een eigen manier in te vullen. Bij respijtzorg aan huis komt iemand op afgesproken momenten langs en neemt diegene tijdelijk de dagelijkse ondersteuning over. Dat kan bijvoorbeeld gaan om gezelschap, samen koken of boodschappen doen, een wandeling maken, structuur aanbrengen in de dag of praktische ondersteuning in huis. Soms is vooral aanwezigheid belangrijk: weten dat er iemand is bij wie je vader, moeder of partner terechtkan terwijl jij er niet bent. Bij iemand met dementie kan een vertrouwd ritme bijvoorbeeld veel betekenen. Na een ziekenhuisopname kan de ondersteuning juist tijdelijk praktischer zijn. Wat passend is, begint daarom niet bij een standaard lijstje met taken, maar bij de vraag: wat gebeurt er thuis nu, wat neem jij op je en waar is ondersteuning nodig als jij er even niet bent?

Een voorbeeld: wie is er thuis als je zelf weer moet werken?

Soms ontstaat de behoefte aan respijtzorg heel onverwacht. Dat gebeurde bij Remco en Suzan. Remco kreeg een bedrijfsongeval en brak daarbij beide benen. Na een periode in het ziekenhuis mocht hij weer naar huis. Fijn, maar eenmaal thuis bleek hoe afhankelijk hij tijdelijk was geworden van anderen. Een maaltijd maken, iets te drinken pakken, douchen of aankleden: veel dagelijkse dingen lukten nog niet zelfstandig. Suzan kreeg na het ongeluk een aantal weken vrij en nam veel van de ondersteuning op zich. Maar uiteindelijk moest zij weer aan het werk. Remco kon nog niet uren alleen thuisblijven en Suzan kon haar werk ook niet maandenlang stilzetten. Via een mantelzorgmakelaar hoorden zij over respijtzorg. Vervolgens werd gekeken op welke momenten Remco thuis ondersteuning nodig had. Op die momenten kwam er een gooddayer langs. Daardoor kon Remco thuis verder herstellen en kon Suzan haar werk weer oppakken. Toen hij steeds mobieler en zelfstandiger werd, kon de ondersteuning stap voor stap worden afgebouwd. Dit voorbeeld laat goed zien wat respijtzorg kan zijn: niet automatisch langdurige ondersteuning, maar hulp die aansluit bij wat er op dat moment thuis nodig is.

Wat als je naaste geen hulp wil?

Dat komt regelmatig voor. Misschien vindt je vader dat hij zichzelf nog prima redt. Wil je moeder geen onbekende over de vloer. Of voelt ondersteuning ineens als een veel grotere stap dan jij had verwacht. Dan helpt het meestal niet om te beginnen met alles wat iemand niet meer kan. Kijk liever naar wat iemand belangrijk vindt. Misschien houdt je vader van wandelen, kookt je moeder graag samen of vindt iemand het prettig om gewoon gezelschap te hebben. Je hoeft vooraf ook nog niet precies te weten hoe de ondersteuning eruit moet zien. Rustig kennismaken en een vertrouwd gezicht kunnen helpen om vertrouwen op te bouwen. Bij GoodDays kijken we daarom niet alleen naar wat iemand nodig heeft, maar ook naar karakter, interesses en wat iemand graag doet. Waar mogelijk komt dezelfde gooddayer of een klein vast team. Zo kan iemand eerst een vertrouwd gezicht worden, in plaats van iemand die ineens de ondersteuning komt overnemen.

Wordt respijtzorg vergoed?

Dat kan, maar er bestaat niet één vergoeding die voor iedere vorm van respijtzorg en iedere situatie geldt. Afhankelijk van de situatie kan respijtzorg bijvoorbeeld worden georganiseerd via gemeentelijke ondersteuning, de Wet langdurige zorg of een aanvullende zorgverzekering. Voor ondersteuning via GoodDays zijn de mogelijkheden specifieker. Mantelzorgondersteuning van GoodDays kan afhankelijk van de situatie worden betaald via een pgb binnen de Wlz, een vergoeding vanuit bepaalde aanvullende zorgverzekeringen of particulier. Bij een aanvullende zorgverzekering verschillen de vergoeding en voorwaarden per verzekeraar en aanvullend pakket. GoodDays kan voor je controleren wat er binnen jouw verzekering mogelijk is. Je hoeft de polisvoorwaarden dus niet allemaal zelf uit te zoeken voordat je contact opneemt.

Kan respijtzorg naast thuiszorg worden ingezet?

Ja. Thuiszorg en respijtzorg hebben niet automatisch dezelfde functie. Thuiszorg of wijkverpleging kan bijvoorbeeld nodig zijn voor medische of verpleegkundige zorg. Tegelijkertijd kan een partner of familielid nog veel andere dagelijkse ondersteuning geven: aanwezig zijn, maaltijden regelen, structuur bieden, gezelschap houden of meegaan naar afspraken. Juist daarin kan aanvullende mantelzorgondersteuning iets betekenen. GoodDays biedt geen medische of verpleegkundige zorg, maar persoonlijke, praktische en sociale ondersteuning thuis. Daardoor kan GoodDays ook naast thuiszorg worden ingezet wanneer er in het dagelijks leven ondersteuning nodig blijft.

Respijtzorg via GoodDays

GoodDays biedt persoonlijke respijtzorg en mantelzorgondersteuning thuis. Een gooddayer komt op afgesproken momenten bij je naaste en sluit zoveel mogelijk aan bij het gewone dagelijks leven. Dat kan gaan om gezelschap, structuur en begeleiding, samen koken of boodschappen doen, naar buiten gaan, lichte persoonlijke ondersteuning en praktische hulp thuis. GoodDays biedt daarbij geen medische of verpleegkundige zorg. Een ondersteuningsmoment duurt bij GoodDays minimaal drie aaneengesloten uur. Daardoor is er tijd om echt iets samen te doen en ontstaat er voor jou ook daadwerkelijk ruimte om ergens anders te zijn. Waar mogelijk werkt GoodDays met een vaste gooddayer of een klein vertrouwd team.

Waar begin je als je nog niet precies weet wat je nodig hebt?

Als je voor het eerst naar ondersteuning zoekt, kom je al snel allerlei termen, wetten en regelingen tegen. Maar daar hoef je niet te beginnen. Begin bij het dagelijks leven thuis. Wat doe jij nu voor je naaste? Wat doet je naaste zelf? Op welke momenten is jouw aanwezigheid belangrijk? Wat gebeurt er als jij er niet bent? En op welke momenten zou je graag iets anders willen kunnen doen? Misschien klinkt je vraag heel concreet:

Mijn moeder kan niet zo lang alleen zijn.
Ik moet binnenkort weer aan het werk.
Mijn partner komt thuis uit het ziekenhuis.
Ik ga een week op vakantie.
Ik zou iedere week een middag willen weten dat iemand anders er is.

Vanuit zo’n situatie kun je verder kijken. Misschien kan iemand uit de familie een deel overnemen. Misschien past dagopvang. Of misschien is juist iemand nodig die een aantal uur bij je naaste thuis is. GoodDays luistert naar wat er thuis speelt en kijkt samen met jou welke ondersteuning passend kan zijn. Wil je weten of respijtzorg via GoodDays bij jullie situatie past? Dan kun je vrijblijvend je situatie bespreken of laten controleren wat er binnen je aanvullende verzekering mogelijk is.