Respijtzorg: de hulp waarvan je vaak pas hoort als je haar nodig hebt

 Een ongeluk veranderde van de ene op de andere dag alles  

Een ongeluk. Twee gebroken benen. En ineens ben je voor de meest gewone dagelijkse dingen afhankelijk van de mensen om je heen. Vorig jaar werden wij gebeld door Suzan, de partner van Remco. Remco had een bedrijfsongeval gehad en daarbij beide benen gebroken. Na zijn verblijf in het ziekenhuis mocht hij naar huis. Dat was natuurlijk fijn. Maar eenmaal thuis ontstond er een heel praktisch probleem: hoe red je jezelf wanneer je letterlijk je bed niet uit kunt? Even een boterham maken ging niet. Zelf iets te drinken pakken was onmogelijk. Douchen, aankleden of gewoon iets uit de keuken halen: voor vrijwel alles had Remco tijdelijk ondersteuning nodig. Soms is de oplossing er al, maar moet iemand je alleen even vertellen dat die bestaat.  

Van partner naar mantelzorger  

Suzan had na het ongeluk een aantal weken vrij gekregen. Naast de emotionele impact van het ongeval kwam daardoor ook vrijwel alle dagelijkse ondersteuning voor Remco bij haar terecht. Ze hielp hem gedurende de dag, zorgde dat hij eten en drinken had en was in de buurt wanneer hij iets nodig had. Maar op een gegeven moment moest Suzan weer aan het werk. En dan ontstaat een vraag die veel mantelzorgers zullen herkennen: hoe moet dat nu? Remco kon nog niet alleen thuisblijven, maar Suzan kon ook niet weken- of maandenlang stoppen met werken. Familie en vrienden kunnen misschien af en toe bijspringen, maar daarmee is niet automatisch iedere dag voldoende ondersteuning geregeld.  

Hoe kwamen Remco en Suzan bij respijtzorg terecht?  

Gelukkig was de moeder van Suzan bevriend met een mantelzorgmakelaar. Ook dat is een term waar veel mensen waarschijnlijk pas voor het eerst van horen wanneer ze zelf met mantelzorg te maken krijgen. Een mantelzorgmakelaar kan mantelzorgers helpen bij het uitzoeken en regelen van bijvoorbeeld voorzieningen, financiering en andere praktische zaken rondom zorg en ondersteuning. De mantelzorgmakelaar wees Remco en Suzan op een mogelijkheid die zij zelf nog niet kenden: respijtzorg. Dat bleek precies het stukje van de puzzel dat nog ontbrak.  

Wat is respijtzorg?  

Respijtzorg is ondersteuning die tijdelijk taken van een mantelzorger overneemt. Daarom wordt ook wel gesproken over vervangende mantelzorg. Het doel is om de mantelzorger ruimte te geven. Bijvoorbeeld om te kunnen werken, uit te rusten, andere gezinsleden aandacht te geven of simpelweg even niet verantwoordelijk te zijn voor alles wat thuis geregeld moet worden.  

Respijtzorg kan bijvoorbeeld passend zijn: 

• na een ziekenhuisopname; 
• tijdens herstel na een operatie of ongeluk;
• na een verblijf in een revalidatiecentrum;
• wanneer een partner of familielid tijdelijk veel ondersteuning nodig heeft;
• wanneer mantelzorg moeilijk te combineren wordt met werk of het eigen gezin;
• wanneer een mantelzorger behoefte heeft aan tijdelijke ontlasting. 

Welke ondersteuning nodig is, verschilt altijd per situatie.  

Hoe zag de ondersteuning bij Remco thuis eruit?  

We gingen bij Remco en Suzan thuis langs om samen te kijken wat er nodig was en welke mogelijkheden er waren. Tijdens dat gesprek bleek dat er vanuit hun aanvullende zorgverzekering mogelijkheden waren om vervangende mantelzorg in te zetten. Samen maakten we afspraken over de momenten waarop Remco ondersteuning nodig had. In de ochtend kwam er iemand langs om hem te helpen de dag te beginnen. Later op de dag was er opnieuw ondersteuning. Zo hoefde Remco niet urenlang te wachten totdat Suzan thuiskwam wanneer hij iets nodig had. Voor Remco betekende dat dat hij thuis kon blijven herstellen. Voor Suzan betekende het dat zij weer aan het werk kon, met de geruststelling dat er thuis iemand aanwezig was voor Remco.  

Respijtzorg kan ook tijdelijk worden ingezet  

Een belangrijk verschil met langdurige ondersteuning was in deze situatie dat vooraf al duidelijk was dat Remco waarschijnlijk steeds zelfstandiger zou worden. Dat gebeurde ook. Toen één van zijn benen uit het gips mocht en hij weer mobieler werd, kon hij steeds meer zelf. De ondersteuning kon daardoor stap voor stap worden afgebouwd en was uiteindelijk helemaal niet meer nodig. Respijtzorg hoeft dus niet altijd een langdurige oplossing te zijn. Juist in een tijdelijke situatie kan het helpen om een moeilijke periode thuis te overbruggen.  

Wordt respijtzorg vergoed door de zorgverzekering?  

Dat kan. Sommige aanvullende zorgverzekeringen bieden een vergoeding voor respijtzorg, mantelzorgondersteuning of vervangende mantelzorg. Welke vergoeding geldt en hoeveel uren kunnen worden ingezet, verschilt per zorgverzekeraar en polis.  

Het is daarom belangrijk om vooraf te controleren:  

• of vervangende mantelzorg binnen de aanvullende verzekering wordt vergoed;  
• aan welke voorwaarden de vergoeding is verbonden;  
• hoeveel uren ondersteuning beschikbaar zijn; 
• of de aanbieder aan bepaalde voorwaarden moet voldoen; 
• of vooraf toestemming van de zorgverzekeraar nodig is.  

Heb je een aanvullende zorgverzekering? Dan kan het dus zeker de moeite waard zijn om te onderzoeken welke mogelijkheden jouw polis biedt.  

Waarom weten zoveel mensen niet dat respijtzorg bestaat?  

Wat ons bij situaties zoals die van Remco en Suzan iedere keer weer opvalt, is dat veel mensen simpelweg niet weten dat deze vorm van ondersteuning bestaat. Dat is eigenlijk niet zo vreemd. Zolang jij en de mensen om je heen gezond zijn, verdiep je je waarschijnlijk niet in termen als respijtzorg, vervangende mantelzorg of mantelzorgmakelaar. Totdat je er ineens middenin zit. Dan moet je in korte tijd uitzoeken wat er mogelijk is, terwijl je hoofd waarschijnlijk helemaal niet staat naar zorgpolissen, voorwaarden en regelingen. Juist daarom delen we het verhaal van Remco en Suzan. Soms hoeft ondersteuning niet ingewikkeld te zijn. Maar je moet wel weten dat de mogelijkheid bestaat.  

Waar begin je als je tijdelijk hulp thuis nodig hebt?  

Komt je partner, vader, moeder of ander familielid thuis na bijvoorbeeld een ziekenhuisopname of revalidatietraject en ontstaat er tijdelijk een situatie waarin veel ondersteuning bij jou terechtkomt? Dan hoef je niet vooraf precies te weten welke regeling of ondersteuning daarbij hoort. Kijk eerst naar de situatie thuis. Wat lukt nog zelfstandig? Waar is ondersteuning bij nodig? Op welke momenten van de dag ontstaan problemen? En welke taken komen daardoor bij jou als mantelzorger terecht? Daarna kun je onderzoeken welke mogelijkheden voor ondersteuning en financiering er zijn. Heb je een aanvullende zorgverzekering? Controleer dan ook of daarin een vergoeding voor respijtzorg of vervangende mantelzorg is opgenomen. De precieze vergoeding en voorwaarden verschillen per zorgverzekeraar en polis.  

Hulp nodig om uit te zoeken wat er in jullie situatie mogelijk is? 

Neem gerust contact op met GoodDays. We kijken vrijblijvend met je mee naar de ondersteuningsvraag en welke mogelijkheden daarbij passen.